Wanneer een Nederlander 'schaatsen' zegt, bedoelt hij of zij daarmee niet altijd "het hardrijden op de schaats", maar ook als prettige vrijetijdsbesteding op winterse dagen is het bijzonder populair. Het is een van de oudste Nederlandse volkssporten en wordt van jongs af aangeleerd. Wanneer het een paar dagen vriest dat het kraakt en het ijs stevig is, geven scholen wel eens ijsvrij. Een groot aantal Nederlandse schilders uit de middeleeuwen en later hebben de winterse ijspret vastgelegd met kwast en verf. Hoewel ook in andere landen van het noordelijk halfrond schaatsen in trek is, is het als volksvermaak toch een typisch Nederlands verschijnsel.